ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
83
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
ديدار شريف و والى از محمل ما يك روز پس از رسيدن محمل شامى به مكّه و ديدار آن دو از آن انجام گرفت . شستشوى كعبه در روز دوشنبه پنجم ذى الحجه ، بنابر عادت همه ساله ، اينجانب به همراه امير الحاج و خزانهدار و عدهاى از كارمندان ، جهت شستشوى كعبه دعوت شديم . دعوت را پذيرفته ، روانهء مسجد الحرام گشتيم . در ساعت يك عربى ، جناب والى و رييس دفتر او و سرلشكر فرمانده نيروهاى مكّه و بعضى از بزرگان حجاج ، همگى حاضر شدند و به داخل كعبه مشرف شديم . نخست رو به چهار سوى كعبه ، در هر سمت ، دو ركعت نماز به جاى آورده و از درگاهش آنچه كه خير ما بود ، خواستيم . همچنان كه براى سلامتى و طول عمر خديو دعا كرديم . امير و خزانهدار نيز چنان كردند . سپس همگى با آب زمزم ، زمين كعبه را با جاروهاى كوچكى كه از برگ درخت خرما ساخته شده بود ، شستشو داديم آنگاه با پارچههاى سفيد آغشته به گلاب و عطر كه در اختيارمان قرار داده شده بود ، به ديوارهاى كعبه كشيده و آن را خوشبو ساختيم . جمعيت زيادى براى به دست آوردن اين آب و تبرك به آن ، در برابر درب كعبه ايستاده بودند . مطوّفين آب را در آب خوريهايى جمع كرده ، سپس در شيشههاى كوچكى ريخته آن را به حجاج خود هديه مىدادند . اين وضعيت آنچنان بود كه مردم براى به دست آوردن جاروب و آب ، گاه به زد و خورد نيز مىپرداختند . هنگام بيرون آمدن از كعبه ، جاروبهاى همراهم را درون پارچه بزرگى كه پيشتر ، جهت شستن كعبه و نگهدارى آن ، براى تبرك با خود همراه داشتم ، قرار داده و از آنجا بيرون شدم . مردم زيادى از حجاج به سويم رو آورده ، گروهى پارچه را فشار مىدادند كه شايد قطرهاى آب از آن چكيده شود و گروهى ديگر آن را به صورت خود ماليدند و عدهاى نيز دست خود را بر آن كشيده و سپس دستان خود را بر دو چشم و بدن مىكشيدند . لازم به يادآورى است كه در موسم حج ، توسط نمايندگان كليددار كعبه كه سيد